Xuất khẩu cà phê Việt Nam trong niên vụ 2025 - 2026 đạt kỷ lục khoảng 8,5 tỷ USD, song kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp trong ngành vẫn có sự chênh lệch đáng kể. Trong khi Vinacafé Biên Hòa duy trì lợi nhuận hàng trăm tỷ đồng, một số đơn vị khác vẫn chưa thoát khỏi tình trạng thua lỗ.
Xuất khẩu lập đỉnh, chế biến sâu mở rộng dư địa
Theo số liệu tổng kết niên vụ 2025 - 2026 của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), ngành cà phê tiếp tục duy trì quy mô sản xuất và xuất khẩu lớn. Tổng sản lượng cà phê Việt Nam trong niên vụ này ước đạt khoảng 31,7 triệu bao, loại 60kg/bao, tương đương gần 1,9 triệu tấn, tăng khoảng 6 - 10% so với niên vụ trước. Robusta tiếp tục chiếm tỷ trọng trên 90% tổng sản lượng.
Đáng chú ý, xuất khẩu cà phê đạt khoảng 1,8 triệu tấn, kim ngạch ước đạt 8,5 tỷ USD, tăng 21% về khối lượng và 1% về giá trị so với niên vụ 2024 - 2025. Đây là mức kim ngạch xuất khẩu cao nhất từ trước đến nay của ngành hàng.
Trong cơ cấu xuất khẩu, cà phê nhân xanh giữ vai trò chủ lực với khoảng 1,65 triệu tấn, kim ngạch gần 7 tỷ USD, tăng 21,4% về khối lượng nhưng giảm 1,5% về giá trị.
Trong khi đó, nhóm cà phê chế biến sâu lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực. Niên vụ 2025 - 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 142.600 tấn cà phê chế biến sâu (chưa quy đổi), kim ngạch khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 15% về khối lượng và 14% về giá trị. Kết quả này diễn ra trong bối cảnh nhiều nhà máy công nghệ cao được đầu tư mới tại Bình Dương (nay là TP. HCM) và các tỉnh Tây Nguyên.
Nông dân đang thu hoạch cà phê. Ảnh minh họa/Báo Thanh Niên
Về thị trường, Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục là khu vực tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam, chiếm trên 38% tổng thị phần xuất khẩu. Hoa Kỳ và Nhật Bản duy trì tỷ trọng khoảng 5 - 7%, trong khi Trung Quốc nổi lên với nhu cầu gia tăng đối với cà phê hòa tan và nguyên liệu phục vụ chế biến sâu.
Dù sản lượng và kim ngạch xuất khẩu cùng tăng, thị trường cà phê vẫn trải qua những nhịp biến động đáng kể về giá.
Theo VICOFA, trong giai đoạn đầu niên vụ, từ tháng 10/2025 - 1/2026, giá FOB cà phê Robusta loại 2,5% tại cảng TP. HCM dao động khoảng 4.800 - 5.100 USD/tấn. Giá xuất khẩu bình quân trong tháng 1/2026 đạt khoảng 4.820 USD/tấn, trong bối cảnh lượng hàng tồn kho vụ cũ giảm và nhu cầu phục vụ mùa lễ, Tết tại các thị trường phương Tây ở mức cao.
Sang giai đoạn giữa niên vụ, từ tháng 2 - 5/2026, giá chịu áp lực điều chỉnh khi triển vọng nguồn cung từ Brazil và Việt Nam được cải thiện. Đến tháng 5, giá xuất khẩu bình quân FOB tại cảng TP.HCM giảm về quanh 4.411 USD/tấn.
Giai đoạn cuối niên vụ, từ tháng 6 - 9/2026, giá xuất khẩu bình quân tiếp tục giằng co ổn định ở vùng hợp lý. Tháng 6 đạt 4.631 USD/tấn trước khi dao động trong khoảng 3.500 - 4.000 USD/tấn vào giai đoạn tháng 8 - 9/2026, trong bối cảnh nguồn cung từ Brazil gia tăng.
Tại thị trường trong nước, đến cuối tháng 9/2026, giá cà phê khu vực Tây Nguyên dao động từ 93.000 - 93.600 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh lịch sử trên 115.000 - 118.000 đồng/kg hồi cuối năm 2025, khi nguồn cung khan hiếm.
Vinacafé Biên Hòa giữ khoảng cách về lợi nhuận
Báo cáo tài chính quý III/2026 cho thấy, CTCP Vinacafé Biên Hòa (Mã: VCF) là doanh nghiệp nổi bật nhất trong nhóm cà phê xét về quy mô doanh thu và lợi nhuận.
Trong quý III, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần gần 720 tỷ đồng, tăng 31,8% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 129,6 tỷ đồng, tăng 15,2%. Đây cũng là quý thứ 9 liên tiếp Vinacafé Biên Hòa duy trì lợi nhuận sau thuế trên 100 tỷ đồng.
Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt hơn 1.994,2 tỷ đồng, tăng 7,5%. Trong đó, mảng cà phê và thức uống không cồn đóng góp hơn 1.685,2 tỷ đồng, tăng gần 7%; các sản phẩm khác mang về hơn 309 tỷ đồng, tăng hơn 10%.
Lợi nhuận sau thuế đạt gần 345 tỷ đồng, giảm khoảng 4,6% so với cùng kỳ. Dù lợi nhuận chưa tăng trưởng tương ứng với doanh thu, kết quả này vẫn tạo khoảng cách lớn so với các doanh nghiệp còn lại trong nhóm được thống kê.
Xét về cơ cấu hoạt động, Vinacafé Biên Hòa có lợi thế khi doanh thu không chỉ đến từ cà phê mà còn được đóng góp bởi nhóm thức uống không cồn và các sản phẩm khác. Danh mục sản phẩm này giúp doanh nghiệp duy trì nhiều nguồn đóng góp doanh thu, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một dòng sản phẩm. Cùng với quy mô doanh thu gần 2.000 tỷ đồng sau 9 tháng, nền tảng hoạt động này tạo ra khoảng cách đáng kể so với những doanh nghiệp có quy mô kinh doanh nhỏ hơn.
Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp cà phê trong quý III và lũy kế 9 tháng. Ảnh: Tổng hợp từ BCTC quý III
Ở nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn, CTCP Cà phê Thắng Lợi (Mã: CFV) ghi nhận những chuyển biến tích cực, đặc biệt về doanh thu trong quý III.
Theo báo cáo tài chính, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt gần 118,8 tỷ đồng, tăng 433,4% so với cùng kỳ. Sau khi khấu trừ các khoản chi phí, CFV ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 82 triệu đồng, trong khi cùng kỳ năm trước lỗ hơn 2,7 tỷ đồng.
Giải trình về kết quả này, Cà phê Thắng Lợi cho biết, doanh thu tăng mạnh chủ yếu nhờ đưa thêm nhà xưởng vào vận hành và đầu tư hệ thống máy móc mới, qua đó nâng sản lượng và doanh thu xuất khẩu. Nhờ vậy, lợi nhuận gộp đạt hơn 4 tỷ đồng, tăng 651% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, chi phí tài chính trong quý III tăng lên hơn 2,6 tỷ đồng, tương ứng tăng 820%. Theo doanh nghiệp, nguyên nhân là nhu cầu vay vốn để tạo dòng tiền thu mua hàng hóa và phục vụ hoạt động xuất khẩu tăng lên cùng với doanh thu bán hàng.
Tính chung 9 tháng, doanh thu thuần của Cà phê Thắng Lợi đạt hơn 375,5 tỷ đồng, tăng 23,5%; lợi nhuận sau thuế đạt hơn 2,7 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ hơn 1,5 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Trái với diễn biến tích cực tại Vinacafé Biên Hòa và sự cải thiện của Cà phê Thắng Lợi, một số doanh nghiệp khác vẫn chưa thoát khỏi khó khăn.
Tại CTCP Cà phê Gia Lai (Mã: FGL), doanh thu thuần quý III đạt hơn 1,8 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức gần 172 triệu đồng cùng kỳ. Đặc biệt, lợi nhuận sau thuế chuyển từ âm gần 2,8 tỷ đồng sang dương gần 1,7 tỷ đồng.
FGL cho hay, trong quý III, đơn vị đã phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh Gia Lai đối thoại thành công với các hộ dân tại chi nhánh Chư Sê, qua đó giải quyết dứt điểm vụ việc tranh chấp đất đai kéo dài từ những năm trước, đồng thời vận động các hộ dân ký khoán để ổn định sản xuất lâu dài.
Nhờ đó, doanh nghiệp thu được một phần nợ sản phẩm thiếu khoán của các hộ dân, với giá trị hơn 5,7 tỷ đồng. FGL xác định đây là yếu tố chính giúp lợi nhuận sau thuế trong quý III chuyển từ âm sang dương.
Dù vậy, khoản thu này chưa đủ giúp hoạt động kinh doanh của Cà phê Gia Lai trở lại trạng thái có lãi. Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của doanh nghiệp chỉ đạt hơn 4,8 tỷ đồng, giảm khoảng 15%; lợi nhuận sau thuế vẫn âm gần 3,6 tỷ đồng, dù đã cải thiện đáng kể so với khoản lỗ 11,4 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
CTCP Cà phê Phước An (Mã: CPA) cũng chưa tạo được sự bứt phá rõ rệt. Quý III, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt gần 7,6 tỷ đồng, giảm 33,4%. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán giảm 39,8%, nhanh hơn tốc độ giảm doanh thu, giúp lợi nhuận gộp đạt hơn 1,2 tỷ đồng, tăng so với mức khoảng 812 triệu đồng cùng kỳ.
Kết quả, Cà phê Phước An ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 135,7 triệu đồng, cải thiện so với khoản lỗ hơn 361 triệu đồng cùng kỳ năm trước. Theo doanh nghiệp, bên cạnh việc giá vốn giảm, chi phí tài chính tăng 4%, chi phí bán hàng giảm 2% và chi phí quản lý doanh nghiệp tăng 18%. Doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác tăng cũng góp phần cải thiện kết quả kinh doanh.
Sau 9 tháng, doanh thu thuần của Cà phê Phước An chỉ đạt hơn 14,7 tỷ đồng, giảm 17,8%. Doanh nghiệp vẫn lỗ sau thuế khoảng 2,4 tỷ đồng, cho thấy hoạt động kinh doanh chưa thực sự phục hồi.
Nguyễn Tri